CEMİL ALTINBİLEK

Cemil Altınbilek ile Manisa Sevdası Hakkında Mülâkat

Mehmet Nuri Yardım

Şehir kitaplarını çok severim. Bu eserler bizi vatan toprağına daha çok bağlar, millî hislerimizi zenginleştirir. Edebiyatımızda başlarda bu konuda züğürtlük vardı. Şimdi doğup büyüdüğü şehirleri anlatan yazarların sayısı giderek artıyor. Ahmet Hamdi Tanpınar´ın Meşhur Beş Şehir kitabından sonra Ahmet Turan Alkan memleketi Sivas´ı Altıncı Şehir´de, Özkan Yalçın çok sevdiği ve yaşadığı şehir olan Amasya´yı Yedinci Şehir kitabında anlattı. Mitat Enç Ulu Şehrin Uluları isimli güzel eserinde Gaziantep´i bir tablo gibi tasvir etti.

Nazik Erik Hoca, Benim Ispartam´da Ege´nin bu güzel şehrini tanımayanlara tanıttı, sevdirdi. Manisa´ya gelince daha önce Kemal Y. Aren de Manisa hakkında mühim bir esere imza atmıştı. Nevzat Kösoğlu, İsmail Kara ve Ahmet Mahir Pekşen memleketlerini kaleme alan yazarlardan sadece üçü.

Şimdi bu şehir kitaplarına bir güzel eser daha ilâve edildi. Manisa Sevdası. Yazarı Cemil Altınbilek ile eser çerçevesinde Manisa sevgisini, Manisa sevdasını ve müzikle ilgili çalışmalarını konuştuk

.YARDIM: Cemil Bey öncelikle yeni eseriniz Manisa Hasreti dolayısıyla sizi kutluyoruz. Hayırlı uğurlu olsun. ´Daha nice eserlere...´ diyerek röportaja başlayalım. Manisa Hasreti, hazırladığınız veya yazdığınız kaçıncı eser?

CEMİL ALTINBİLEK: Manisa Sevdâsı kitabı, Manisa´da yayınlanan günlük bir gazetede üç yıl boyunca yazdığım haftalık makalelerden bir derlemedir. Manisa Sevdası kitabım dışında, mensubu bulunduğum Musiki Silsilemin Mirası olan Enderun ve Mızıkayı Hümayun geleneği içinde yazılmış Kütük ve Defterleri, Hoca Cahit Gözkan´ın Musiki Mirası adı ile yine Kubbealtı Neşriyatı bünyesinde yayımlamaktayım. Üç cilt olacak serinin ikinci cildi baskı aşamasındadır. Üçüncü cildin masa üstü çalışması ise devam etmektedir. Bu musiki müktesebatım iledir ki; Manisa Sevdası kitabında, dört adet Manisa şarkım yer almaktadır.

YARDIM: Daha önce başka yazarlar da memleketlerini yazdılar. Bu eserin diğer kitaplarla benzeşen ve ayrışan özellikleri nelerdir? Niçin böyle bir kitabı yazma ihtiyacı hissettiniz? 3-manisa_sevdas-kapak

ALTINBİLEK: Manisa Sevdası´nın tema olarak diğer şehir kitapları ile aynı kategoride değerlendirileceği muhakkaktır. Ancak bu kitap önceden plânlanmamıştır. Manisa hakkında yazdığım makalelerden güncel olanlar ayrıştırılarak, daha genel ve iz düşümü olanları seçilerek, bilahare bir anı kitap olarak tezahür etmiştir.

YARDIM: Kitapta doğup büyüdüğünüz yerleri anlatıyorsunuz. Çocukluğunuzun, delikanlılık ve gençlik yıllarınızın geçtiği memleketi dillendiriyorsunuz. İnsanoğlunda böyle bir eğilim mi var acaba? İnsanlar bir gün bedenen veya ruhen doğdukları topraklara mı dönüş yapıyorlar, ne dersiniz?

ALTINBİLEK: Bizler "asla dönüş" fikrini hayatın her safhasında terennüm edenlerdeniz. Tabiidir ki, doğup büyüdüğümüz topraklar ve hâtıralar bizi kendine çekecektir. Zaten bu temayül yaratılıştan gelen insanî bir duygudur. Bu sebeple olsa gerek, edebiyatta dahi hasret, gurbet, özleyiş ana fikirdir.

YARDIM: Manisa deyince akla hemen mesir macunu geliyor. Yıllardan beri de İstanbul Zeytinburnu´nda benzer bir şölen düzenleniyor, faaliyetler gerçekleşiyor. Merkezefendi sanırım Manisa ve Zeytinburnu arasında sahiplenilen bir değerimiz. Bu çalışmalar acaba ayrı ayrı değil de birleştirilerek yapılabilir mi? Meselâ senenin belli bir haftası "Merkezefendi ve Mesir Macunu Haftası" ilan edilebilir mi? Böyle bir organizasyonu gerekli buluyor musunuz?

ALTINBİLEK: Mesir hakkındaki makalemizde "Merkez Efendi hepimizin, mesir ise Manisa´nındır." diyerek görüşümüzü özetledik. Zeytinburnu Belediyesi´nin Merkez Efendi Camii önünde her yıl düzenlediği şölen haftasına, Manisa sivil toplum örgütleri olarak katılınıyor, kurulan stantta ve açılış programında sembolik olarak Manisa´dan getirilen mesirler saçılıyor. Mesirin ülke çapında ve uluslararası platformlarda tanıtılması için, Manisa´da kurulu "Manisa ve Mesiri Tanıtma Derneği"ndeki arkadaşlarımız gayret sarf ediyorlar.

YARDIM: Manisa´ya gidecek olanlara öncelikle nereleri tavsiye edersiniz? Hangi tarihî yerleri gezsinler, hangi camileri ve türbeleri ziyaret etsinler, söyler misiniz?

ALTINBİLEK: Manisa´nın tarihi yüzünü, nereye dönseniz görürsünüz. Başta; Muradiye, Sultaniye, Hatuniye Cami, Medrese Han, Hamam ve sair külliyeleri ayakta ve kullanılır durumdadır. Mevlevihane ile diğer tekke ve dergâhların bir kısmı ayakta bir kısmının en azından türbe veya camileri ayaktadır. Eski Şehzade Sarayı´nın yerinde bulunan tarihi Hükümet Konağı´ndan, Fatih Sultan Mehmet´in Has Bahçesi´ne kadar birçok şey yerli yerindedir. Bütün buraları gezdikten sonra meşhur şiş köftemiz "Manisa Kebabı"nın tadına bakmadan dönülmemesi gerektiğini de hatırlatmak lazımdır.

YARDIM: İstanbul´a göç eden Manisalıların sayısı çok mudur, aralarında bir dayanışmadan söz edilebilir mi? Zaman zaman bir araya gelip çeşitli faaliyetler yapılabiliyor mu? Bu konuda etkili çalışmalar yaptığınızı ve İstanbul´daki Manisalılar Derneği´ni yönettiğinizi biliyoruz. Bu hususta neler söylemek istersiniz?

ALTINBİLEK: İstanbul´a göç eden Manisalı sayısı çok değildir. Manisa merkez ve ilçeleri belki en az göç veren iller arasındadır. Manisalılar İstanbul´a tayin, terfi, kariyer veya işlerini büyütmek maksadıyla gelirler. Manisa ile tüm bağları devam eder, vakti gelince de Manisa´ya dönme düşüncesini pek kaybetmezler. Ancak Manisa´ya diğer illerden muhtelif sebeplerle gelenler, Manisa´ya yerleşir ve bir daha dönemezler. İstanbul´da Manisalıları bir araya getiren derneğimiz; sabah kahvaltısı, akşam yemeği gibi organizasyonlarını sürdürmektedir.

YARDIM: Manisa bilebildiğim kadarıyla geçmişte ve bugün çok değerli âlimleri, yazarları, şairleri yetiştirmiştir. Böyle bir eser yayımlandı mı? Manisa Hasreti´nde NihalYeğinobalı´dan, İlhan Ayverdi´den ve Gazanfer Sanlıtop´dan bahsediyorsunuz. Özcan Ergiydiren, Kemal Y. Aren ve isimlerini bilmediğim pek çok şahsiyet olabileceğini düşünüyorum. Manisalı Yazarlar, şairler ve sanatkârlar şeklinde bir eser yazmayı düşünüyor musunuz?

ALTINBİLEK: Ülke çapında tanınan Manisalıların hepsini tespit etmek gibi bir gayemiz olmadı, İlgi alanlarımız ve hâtıralarımız arasında örneklemeler yaptık. Meselâ kitap dünyasının yakından tanıdığı Yusuf Atılgan´dan, Şair İlhan Berk´e, sinema sanatçısı Selda Alkor´dan tiyatrocu Osman Gidişoğlu´na kadar birçok Manisalıyı anma fırsatı bulamadığımız gibi, çok yakınımdaki ağabeylerim her ikisi de yazar Kemal Yurdakul Aren ve Özcan Ergiydiren hakkında da henüz yazma fırsatı bulamamıştım. Ancak bu sual bana Manisa´nın yılmaz tarihçilerinden İbrahim Gökçen ve Çağatay Uluçay´ı hatırlattı. Çağatay Uluçay´ın Bin dokuz yüz ellilerde kaleme aldığı Manisalı Meşhurlar diye bir eseri mevcuttur. Şimdilerde de Manisa´da yaşayan yazar dostumuz Necdet Okumuş´un hazırlamakta olduğu Manisa Ansiklopedisi eserine katkıda bulunma imkânı olabilir.

YARDIM: Manisa´nın zannediyorum zengin bir folkloru var. Türküleri, menkıbeleri ve efsaneleri mevcut. Biraz da bu yönünden bahseder misiniz şehrimizin?

ALTINBİLEK: Manisa folkloru ve kültür hakkında, milletvekilliği de yapmış, tarih öğretmenimiz Hüseyin Akgül´ün bir kitabı olduğu gibi, Bedriye ve Haydar Aksakal, Nusret Köklü, Necdet Bilgi, Teoman Ergül, Hakkı Avan, Erşen Akar ve yine Necdet Okumuş gibi, birçok Manisa Sevdalısı yazarın, Manisa Kültürü ile ilgili eserleri mevcuttur. Manisa Türküleri bir kitap halinde yayınlanmıştır. Manisa yöresine özgü zeybek ve oyunlar derlenmiş ve ülke sathında icra edilmektedir. Manisa şiirleri adli bir kitap vardır. Anayurt oteli romanı Manisa´nın ortasında geçer. Manisa Menkıbelerine "Aynı Ali", "Süt Dede", "Yedi Kızlar", "Ağlayan Kaya" kâfidir.

YARDIM: Meselâ bir Manisa Tarzanı vardır yıllardır konuşulan. Bu bir efsane midir, yoksa hakikaten böyle bir kişi yaşadı mı, ne yer ne içerdi, nasıl bir insandı. Siz kendisiyle birebir görüşebildiniz mi, yoksa büyüklerden mi dinlediğiniz hikâyesini?

ALTINBİLEK: Manisa Tarzanı da gerçektir. Tarzan yaz, kış bir siyah şortla dolaşır, dağ eteğindeki kulübesinde yaşar. Her gün saat 12.00´de ve dinî günlerde İstiklâl Harbi´nden kalma bir topu patlatır. Günde sadece bir öğün "Dede Lokantası"nda yemek yer, sonra kalkar bulaşıkları yıkar. Günlük gazeteleri okur. Türk mûsikisi hayranıdır. Sinema ve konserlerin müdavimidir. Belediyenin fahri çalışanıdır. Onun bu hikâyelerini, hâtıralarını, nakillerini duymayan, dinlemeyen yoktur. Kurtuluş Savaşı´nda yanmış, yıkılmış Manisa´nın bütün cadde ve sokaklarını O´nun diktiği ve sulayarak büyüttüğü ağaçlar yeşillendirir. Nihal Yeğinobalı´nın Mazi Kalbimde Yaradır romanında "yeşilce" diye adlandırılan şehir, Tarzan´ın yeşerttiği Manisa´dır.

YARDIM: Bir şehzade şehri olarak Manisa köklü bir kültürü bünyesinde barındırıyor. Bir yazınızda şehrin mûsikî faaliyetlerinden bahsediyorsunuz. Sizin de müzikle yakından ilgili olduğunuzu ve Kemal Batanay gibi büyük sanatkârlardan ders aldığınızı biliyoruz. Manisa´da mûsikî hayatı nasıldır, kurslar, cemiyetler var mı? Manisa gençleri kendi öz mûsikilerini doğup büyüdükleri yerlerde öğrenebiliyorlar mı? Manisa´nın yetişmiş ve ülkede tanınmış musikişinasları var mı, bunlar kimlerdir?

ALTINBİLEK: Tekrar musikiye dönecek olur isek, Hocam olan Cahit Gözkan ve O´nun hoca silsilesi Ahmet Mükerrem Akıncı, Mızıkayı Hümayun ince saz şefi Kanuni Hoca Mehmet Bey ve Enderun´un meşhur Hocası Latif Ağa hakkında yaptığım araştırma ve çalışmalar beni Manisa´daki mûsikî geçmişini de araştırmaya sevk etti. Manisa´da da Asım Molla, Çerkez Hâfız Mehmet Bey, Entekkeli Hasan Rüştü Efendi, Müderris Hacı Musa Efendi, Kasapzade Ahmet Efendi, Neyzen Hâfız Mehmet Efendi, Mehmet Dede, Müftü Âlim Efendi, Asgar Efendi, Çorapcı Hâfız Ahmet Efendi gibi önemli mûsikişinasların olduğunu tespit ederek hayatları ve mûsikî geçmişleri ile ilgili bilgileri topladık. Otuz yıl Manisa Ar Birliği Mûsikî topluluğunu çalıştırmış olan, Bekir Sıtkı Sezgin´in de ilk hocası olan Hâfız Ahmet Efendi´nin; "Manisa, mûsikide İstanbul´dan sonra ikinci sıradadır." beyanını, keyifle talebesinin ağzından not ettik. Kitapta fotoğrafı bulunan konser sonrası, kuliste tebrik ve tenkitlerini sunan, Asgar ve Hâfız Ahmet Efendi´nin ellerine "Aman Hocam" diye sarılan Münir Nurettin Selçuk´un Manisa konser hâtırasını nakillerden derledik. Bu konudaki çalışmalarımız sürecektir. Bu gün yine Manisa´da Klasik Türk Mûsikisi tedrisatı, geçen yıllarda kurulan Manisa Mûsikî Derneği, Üniversite Korosu, Belediye Konservatuarı ve Gençlik Merkezi´nde devam etmektedir.

http://www.medeniyetimiz.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1464:cemil-altnbilek-ile-manisa-sevdas-hakknda-muelakat&catid=67:roeportaj&Itemid=90